De Europese Unie voert al meer dan vijftien jaar een grootschalig beleid om een einde te maken aan de wildgroei van laadkabels en adapters. De invoering van een enkele, universele oplader is het resultaat van de wil om de enorme hoeveelheid elektronisch afval terug te dringen en consumenten van mobiele apparaten tegelijk ongekend gebruiksgemak en comfort te bieden.
Wat is de universele oplader?
Dit is een initiatief van de EU om de grote volumes elektronisch afval te verminderen die samenhangen met mobiele apparaten. Het principe is eenvoudig: als één type connector op al uw apparaten wordt gebruikt, hebt u ook maar één voedingsadapter nodig.
In september 2021 heeft de Europese Commissie (EC) een belangrijke institutionele stap gezet. Het besluit is erop gericht zowel het afvalvolume te verminderen als gebruikers aan te moedigen hun bestaande opladers te hergebruiken voor nieuwe toestellen. Vanaf het moment dat de regelgeving van toepassing wordt, moeten alle mobiele telefoons die op de EU‑markt worden verkocht compatibel zijn met de USB‑C‑norm.
Volgens cijfers van de EC was in 2018 de verdeling van de verkochte opladers als volgt: USB Micro‑B was goed voor ongeveer 50 %, USB‑C voor 29 % en de Lightning‑connector, exclusief van Apple voor zijn iPhones, voor 21 %.
Welke producten vallen onder de geharmoniseerde voeding?
Het voorstel om de mobiele oplader te standaardiseren heeft betrekking op meerdere categorieën elektronische apparatuur:
- Smartphones.
- Tablets.
- Camera’s.
- Koptelefoons en oordopjes.
- Draagbare luidsprekers.
- Gameconsoles.
Apparaten zoals smartwatches, activitytrackers of volledig draadloze oordopjes zijn voorlopig uitgesloten van deze reguleringsactie. De reden ligt in de technische beperkingen door hun formaat, design of specifieke gebruiksomstandigheden.
Op dit moment is de nieuwe regelgeving niet van toepassing op opladers voor laptops, drones, elektrisch gereedschap, snoerloze stofzuigers of scheerapparaten.
Gevolgen voor de belangrijkste fabrikanten
De invoering van deze unieke standaard verplicht alle bedrijven die mobiele apparaten binnen de Europese Unie verkopen zich hieraan te houden. Grote spelers als Samsung, Huawei en LG worden er rechtstreeks door geraakt.
Alleen Apple heeft zich publiekelijk kritisch uitgelaten over dit initiatief. Een woordvoerder van Apple, geciteerd door de BBC, sprak zijn bezorgdheid uit: “We vrezen nog steeds dat te strikte regelgeving die één enkele verbindingsstandaard bevoordeelt, innovatie zal afremmen in plaats van stimuleren”.
Die visie wordt betwist door analisten zoals Ben Wood van CCS Insight, die tegen de BBC zei dat “het instellen van één standaard door eindgebruikers als een overwinning van het gezonde verstand zal worden gezien”. Interessant is dat Apple, ondanks zijn gehechtheid aan Lightning, al USB‑C gebruikt voor een aantal producten, zoals de iPad en de Mac.
Waarom zijn deze veranderingen nodig?
De nieuwe richtlijn wil verbeteringen bereiken op twee fundamentele vlakken.
Meer gebruiksgemak
De eindgebruiker profiteert op verschillende manieren van deze vereenvoudiging:
- Het weglaten van de oplader uit de doos van nieuwe toestellen kan leiden tot een lagere aankoopprijs voor gebruikers die al een goed werkende USB‑C‑oplader hebben.
- Klanten kunnen eindelijk orde scheppen en afscheid nemen van de vele verschillende typen en standaarden opladers die hun huis onnodig rommelig maken.
- Lades die vol liggen met tientallen onderling incompatibele kabels behoren dan tot het verleden.
Minder elektronisch afval
In 2020 werden er in de EU meer dan 420 miljoen mobiele apparaten verkocht. De EC schat dat elke consument gemiddeld drie opladers bezit, waarvan er één niet wordt gebruikt. Bovendien gaf 38 % van de consumenten aan hun telefoon niet te kunnen opladen door een incompatibele connector.
Het gaat niet alleen om ongemak, maar ook om geld: de extra jaarlijkse kosten door aanvullende opladers worden door de Europese Commissie geraamd op 2,4 miljard euro. Daarnaast belanden elk jaar 11.000 ton aan overbodige opladers op Europese vuilstorten.
Tijdpad voor de invoering
De wettekst (richtlijn) wordt nu besproken in het Europees Parlement (EP) en in nationale regeringsorganen. In deze fase kunnen amendementen worden voorgesteld. De inwerkingtreding van de richtlijn hangt af van de goedkeuring of verwerping van die wijzigingen door de EC.
De Europese Commissie mikt op afronding in 2022. Na de aanneming krijgen de lidstaten ongeveer twee jaar om de richtlijn in hun nationale wetgeving om te zetten. Fabrikanten krijgen vervolgens 24 maanden de tijd om te zorgen dat hun producten aan de nieuwe regels voldoen.
Margrethe Vestager, vicevoorzitter van de Commissie, verklaarde: “We hebben de industrie genoeg tijd gegeven om zelf met een oplossing te komen, maar nu is het tijd voor wetgevende actie voor een gemeenschappelijke oplader. Dit is een grote overwinning voor onze burgers en voor het milieu”.
Hoe dit project is ontstaan
De visie van Douglas Adams
Het idee om opladers te standaardiseren werd onder meer naar voren gebracht door auteur Douglas Adams, bekend van The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy. In een humoristisch essay uit 1996 bekritiseerde Adams al de veelheid aan laadstandaarden.
De Bulgaarse aanzet
Ongeveer twintig jaar later speelden Gergana en Solomon Passy een sleutelrol in het nieuw leven inblazen van het debat. Al in 2008 behoorden zij tot de eersten die campagne voerden voor de standaardisering van telefoonconnectors in de EU. Destijds bestonden er binnen de Unie meer dan 30 verschillende standaarden; dankzij deze druk werd dat aantal in 2021 teruggebracht tot drie grote standaarden.
De stappen in de regulering
In 2009 stelde de EC vast dat er in de EU meer dan 500 miljoen mobiele telefoons in gebruik waren, vaak met opladers die niet compatibel waren tussen verschillende modellen. Dat zorgde voor veel ergernis én een explosie aan elektronisch afval. De belangrijkste fabrikanten ondertekenden daarop een overeenkomst.
In juni 2009 werd een memorandum van overeenstemming gesloten, waarin fabrikanten zich ertoe verbonden de opladers van nieuwe smartphones vanaf 2011 te standaardiseren. De overeenkomst werd in 2013 en 2014 vernieuwd via intentiebrieven. Na een studie in 2014 werd een nieuwe richtlijn aangenomen, die de Commissie de bevoegdheid gaf om harmonisatiemaatregelen op te leggen.
Omdat er in 2018 geen nieuwe, afdoende overeenkomst met de industrie tot stand kwam, nam het Europees Parlement in januari 2021 een resolutie aan waarin het pleitte voor één gemeenschappelijke oplader voor mobiele apparatuur.
