De ASI (Alimentation Sans Interruption), in het internationale jargon UPS genoemd, is een cruciaal apparaat. Het zorgt voor een ononderbroken stroomvoorziening van je IT‑systemen (computers, schermen, randapparatuur, servers) bij een uitval van het lichtnet.
Dit toestel geeft je een veiligheidsmarge om de nodige handelingen uit te voeren: je werk opslaan, de computer veilig uitschakelen of een secundair voedingssysteem inschakelen.
Meestal bevat de UPS één of meerdere accu’s. Wanneer de netspanning uitvalt, leveren deze accu’s direct de stroom die nodig is voor de apparaten die op de unit zijn aangesloten.
Typen systemen voor ononderbroken stroomvoorziening
De markt is onderverdeeld in drie grote families van UPS‑systemen, elk met een andere werking:
Offline UPS (noodstroom‑onduleurs)
Dit is het meest eenvoudige model. Bij normale spanning geeft hij de stroom van het net direct door aan de apparaten. Bij een onderbreking schakelen de apparaten onmiddellijk over op de accu. Deze omschakeling gaat zeer snel (enkele milliseconden) en veroorzaakt meestal geen enkele storing. Deze UPS‑en zijn compact en daardoor ideaal voor thuisgebruik.
- Pluspunten
- Lage aanschafprijs.
- Compact ontwerp.
- Eenvoudig in gebruik.
- Minpunten
- De stroom die aan de apparaten wordt geleverd, wordt niet gefilterd van storingen op het lichtnet.
- Er is een korte vertraging bij de overgang tussen netspanning en accu.
- Het laadcircuit kan de levensduur van de accu beïnvloeden en de laadtijd verlengen.
Line‑interactive UPS (interactieve onduleurs)
Dit model is gebaseerd op de offline‑architectuur, maar met een technische verbetering: de accu wordt continu geladen. Bij stroomuitval gaat de omzetting van accuspanning naar wisselstroom sneller, waardoor de omschakeltijd korter wordt. Daardoor wordt de schakeltijd tussen beide bronnen tot een minimum beperkt. Het laadsysteem is geoptimaliseerd, wat de algemene efficiëntie verhoogt.
- Pluspunten
- Concurrerende prijs (vergelijkbaar met passieve modellen).
- Kortere omschakeltijd van de voeding.
- Mogelijkheid om de spanning te regelen en te filteren.
- Minpunten
- Nog ruimte voor verbetering qua bescherming van de apparatuur.
- De overgang tussen de voedingen blijft aanwezig.
- Interne beschermingscomponenten slijten in de loop van de tijd.
Online UPS (onduleurs met continue conversie)
Bij dit type worden de apparaten continu gevoed via de accu. Die wordt voortdurend belast door een laad‑ en ontlaadcyclus. Het grote voordeel is dat de omschakeltijd tussen netspanning en accu volledig verdwijnt. Deze systemen zijn het meest betrouwbaar en worden daarom vooral gebruikt voor servers of computers die absoluut niet mogen uitvallen.
- Pluspunten
- Volledige eliminatie van het omschakelproces tussen de bronnen.
- Maximale bescherming van apparatuur tegen elektrische storingen, omdat de voeding volledig onafhankelijk is van het inkomende net.
- Minpunten
- Minder energiezuinig door het continu laden van de accu.
- Hogere initiële aanschafkosten.
UPS met extra voeding
Hoewel de meeste UPS‑apparaten interne accu’s hebben, zijn er situaties waarin veel langere autonomie vereist is. Je kunt dan een UPS gebruiken met een externe accu, die los van de hoofdunit wordt geplaatst. Deze optie maakt het mogelijk om de werking nog enkele extra uren te garanderen.
Waarvoor kun je een UPS allemaal gebruiken?
Een ononderbroken voeding is onmisbaar in veel omgevingen. Hij wordt veel gebruikt in huis, op kantoor en in de industrie (bijvoorbeeld datacenters), waar een stroomonderbreking ernstige gevolgen kan hebben of tot verlies van cruciale data kan leiden.
UPS‑systemen worden vaak gebruikt voor:
- Thuis worden UPS‑en meestal ingezet voor:
- De voeding van een desktop‑pc (vooral populair bij gamers).
- Het in bedrijf houden van circulatiepompen van cv‑ketels of centrale verwarming.
- Pelletbranders.
- Boilers en warmwatersystemen op zonne‑energie.
- Op kantoor gaat het vooral om:
- De voeding van werkstations en randapparatuur.
- In de industrie worden UPS‑en voornamelijk gebruikt voor:
- De voeding van serversystemen.
Hoe schat je de autonomie van je UPS in?
De autonomie van de UPS wordt bepaald door de capaciteit van de accu en het verbruik van de aangesloten apparaten. Om de geschatte bedrijfsduur bij stroomuitval te berekenen, kun je de volgende formule gebruiken:
- $T = \frac{A \cdot U}{P}$
- $T$ : autonomie, uitgedrukt in uren.
- $A$ : accucapaciteit in ampère‑uur (Ah).
- $U$ : accuspanning in volt (V).
- $P$ : totaal opgenomen vermogen van alle apparaten (in watt W).
Rekenvoorbeeld: een apparaat (P) heeft een vermogen van 300W, de accu (A) is 100Ah en de spanning (U) bedraagt 12V.
$T = \frac{100 \cdot 12}{300} = 4$
De accu kan deze belasting dus ongeveer 4 uur lang ondersteunen.
Hoe bepaal je het vermogen van de UPS die je nodig hebt?
De keuze voor het vermogen van de UPS hangt af van de gebruiksomgeving en het doel. Het is belangrijk om vooraf in kaart te brengen hoeveel apparaten je wilt beveiligen en welk vermogen ze nodig hebben. Het is verstandig een unit te kiezen die net iets krachtiger is dan strikt noodzakelijk, zodat je nog wat ruimte hebt om later apparatuur toe te voegen.
Wat zijn de voordelen van een UPS?
- Betere bescherming: spanningsschommelingen en plotselinge piekspanningen kunnen vitale componenten van je apparatuur beschadigen. De UPS vormt een doeltreffend schild om je systemen te beveiligen. Bovendien krijg je de tijd om je gegevens op te slaan en de apparaten gecontroleerd uit te schakelen, zonder risico op een crash.
- Langere levensduur van apparatuur: een instabiele voeding versnelt de slijtage van componenten en kan storingen veroorzaken. Een kwalitatieve UPS levert de stabiele spanning die nodig is en helpt zo de levensduur van alle aangesloten apparaten te verlengen.
- Continuïteit bij stroomuitval: in regio’s waar uitval vaker voorkomt en als je verwarming afhankelijk is van elektriciteit, garandeert de UPS een minimaal noodzakelijke werking. Hij verkleint het risico op schade aan het systeem en houdt de circulatiepomp van je verwarming nog een veilige tijd in bedrijf.
