DisplayPort en HDMI zijn twee verschillende standaarden voor het overbrengen van video- en audiosignalen van een bronapparaat naar een scherm. Maar wat is nu precies het verschil tussen DisplayPort en HDMI, afgezien van de duidelijk verschillende connectoren? Ze zijn tenslotte ontworpen om hetzelfde te doen, toch? In dit artikel geven we je een aantal handvatten…
De geschiedenis van de technologie biedt veel voorbeelden van concurrerende standaarden die tegelijk op de markt waren. Denk maar aan de strijd tussen de videorecorder‑standaarden begin jaren 80: Video 2000, VHS en Betamax. Voor de jongere lezers onder ons: VHS won uiteindelijk, vooral door de lagere kosten en de steun van de porno-industrie. Recente voorbeelden zijn de strijd tussen Blu‑ray en HD DVD.
DisplayPort of HDMI: wie is wie?
Is er een format‑oorlog tussen DisplayPort en HDMI? Niet echt. Hoewel HDMI en DisplayPort hetzelfde doel hebben, zijn ze in verschillende contexten ontworpen.
De HDMI‑interface (afkorting van High‑Definition Multimedia Interface) werd in 2003 geïntroduceerd door een consortium van (vooral) schermfabrikanten, waaronder Sony, Philips, Panasonic en Toshiba. Dit zijn grote bedrijven die zich vooral richten op beeldgerichte toepassingen. Daarom vind je HDMI‑poorten het vaakst op apparaten zoals televisies, gameconsoles, projectoren en pc’s voor thuisgebruik.
Een paar jaar later (2006) werkte een ander groot consortium van pc‑ en chipfabrikanten aan DisplayPort (DP), de opvolger van de oudere VGA‑ en DVI‑standaarden. De belangrijkste focus lag op computerschermen, videokaarten en professionele IT‑apparatuur, dus meer datagerichte markten.
Connectoren: het verschil van één pin
De HDMI‑connectoren met 19 pinnen zijn er eigenlijk in vijf varianten, maar er worden er drie veel gebruikt:
- de bekende type A (standaard HDMI, vooral gebruikt voor tv’s, projectoren en laptops),
- type C (mini HDMI, veel gebruikt op tablets en sommige laptops)
- type D (micro HDMI, voor tablets en smartphones).
Het minder bekende type B (29 pinnen) wordt gebruikt voor dual‑link‑toepassingen, terwijl type E een vergrendeltong heeft die voorkomt dat de kabel losschudt in auto‑toepassingen. De andere HDMI‑connectoren gebruiken meestal wrijving om de stekker in de aansluiting te houden, al worden soms vergrendelmechanismen toegepast om te voorkomen dat de kabel losraakt. Zulke mechanismen komen veel vaker voor bij DisplayPort‑oplossingen.
DisplayPort‑connectoren hebben 20 pinnen
Er zijn twee maten: de standaard DisplayPort en een kleinere variant die door Apple is geïntroduceerd, Mini DisplayPort. Dit is dezelfde poort als Thunderbolt.
Hoewel de meeste DisplayPort‑connectoren op normaal formaat een vergrendeling hebben om te voorkomen dat ze per ongeluk losgetrokken worden, is dit geen verplichte eis in de officiële specificatie.
Resolutie en bandbreedte
Elke nieuwe versie van de HDMI‑ en DisplayPort‑standaarden introduceert meestal enkele kleine nieuwe functies, plus een hogere resolutie en bandbreedte.
Dat betekent echter niet dat een nieuw scherm altijd compatibel is met de nieuwste versie van de standaard. Het heeft weinig zin om een standaard met 8K‑ondersteuning in een Full HD‑scherm te bouwen. Het belangrijkste is dat de standaard aansluit bij wat het scherm nodig heeft. Zo niet, dan betaal je extra voor iets wat je niet kunt gebruiken.
De momenteel meest gebruikte versie (voor videowalls), DisplayPort 1.2, ondersteunt videostreams tot 3840 x 2160 pixels bij een verversingssnelheid van 60 Hz. De officiële naam voor deze resolutie is UHD, maar de term 4K wordt ook vaak gebruikt. In de filmwereld staat 4K overigens voor een resolutie van 4096 x 2160. DP 1.2 ondersteunt ook alle gangbare 3D‑videoformaten. De maximale bandbreedte die via een DP 1.2‑kabel kan worden verzonden is 17,28 Gbps. DisplayPort 1.4, dat 5120 x 2800 @ 60 Hz ondersteunt met een bandbreedte van 25,92 Gbps, wordt steeds populairder.
De meest gebruikte HDMI‑versie, HDMI 2.0, biedt een UHD‑resolutie op 60 Hz en een bandbreedte van 14,4 Gbps. Met andere woorden: het is belangrijker om naar het versienummer te kijken (zowel aan de bronkant als aan de schermkant) dan om simpelweg DisplayPort en HDMI met elkaar te vergelijken.
Het is dus belangrijker om naar het versienummer te kijken (zowel op de bron als op het scherm) dan om DisplayPort en HDMI tegenover elkaar te zetten.
Intussen is de HDMI 2.1‑standaard geïntroduceerd, met ondersteuning voor 4K op 120 Hz of 8K op 60 Hz en snelheden tot 48 Gbps. Hoewel nog niet heel wijdverbreid, wordt deze standaard al gebruikt in sommige high‑end modellen (bijvoorbeeld gaming‑monitoren). DisplayPort 2.0 is ook beschikbaar en biedt een resolutie van 10 240 x 4320 en een bandbreedte van 77,4 Gbps, maar er zijn momenteel nog geen schermen op de markt die deze standaard gebruiken.
Audiofuncties: het geluid in de praktijk
HDMI en DisplayPort ondersteunen allebei tot 8 digitale audiokanalen op 24‑bit en 192 kHz.
Het belangrijkste verschil is dat HDMI een Audio Return Channel (ARC) heeft. Dit betekent dat niet alleen het bronapparaat (meestal een AV‑receiver) audio naar de tv kan sturen, maar dat het geluid ook de andere kant op kan. Dat is handig als de tv een ingebouwde tuner of smart‑functie heeft (bijvoorbeeld als je Netflix kijkt op een smart‑tv), maar je het geluid niet via de ingebouwde tv‑speakers wilt horen en liever je surround‑set via de AV‑receiver gebruikt. Hoewel dit een interessante functie is voor consumentenelektronica, wordt ze in de professionele audiovisuele wereld vrijwel niet gebruikt.
Lengte van de kabel: hoe ver kun je gaan?
Er zijn verschillende HDMI‑kabelstandaarden op de markt, maar het type dat je tegenwoordig het meest ziet is gecertificeerd als “High Speed” HDMI. Helaas geldt, zoals zo vaak bij goedkope consumentenelektronica, dat niet alle High Speed HDMI‑kabels echt de vereiste kwaliteit bieden. Slechte kabels kunnen allerlei problemen veroorzaken, zoals beeldfouten en storingen.
De HDMI‑standaard schrijft geen maximale kabellengte voor. In plaats daarvan wordt een prestatie‑specificatie gedefinieerd, waaruit de mogelijke lengte kan worden afgeleid. Over het algemeen zijn HDMI‑kabels vrij kort. In tv‑ en projectorinstallaties is het zelden nodig dat scherm en bron meer dan 2 meter uit elkaar staan.
Voor langere afstanden kun je een signaalversterker of een actieve kabel gebruiken die het signaal versterkt. Let op: HDMI‑signalen kunnen ook via CAT 5‑ of CAT 6‑kabels (tot 50 meter), via coax (tot 90 meter) of via glasvezel (meer dan 100 meter) worden verstuurd. Een passieve DisplayPort‑koperen kabel kan zeer hoge datasnelheden tot 4K‑resolutie over een afstand van 2 meter aan. Als je een afstand tot 15 meter moet overbruggen, ben je volgens de specificatie beperkt tot een resolutie van 1080p. Veel praktijktests laten echter zien dat ook hogere resoluties mogelijk zijn. Een actieve DP‑koperen kabel kan afstanden tot 20 meter halen bij een resolutie van 2560 x 1600. Voor DisplayPort kunnen optische kabels ook langere afstanden overbruggen.
